Τι είναι το Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης Portage;

Το Portage είναι ένα πρόγραμμα Οικογενειοκεντρικής Πρώιμης Παρέμβασης για παιδιά από τη βρεφική ηλικία ως και την ηλικία των 6 ετών. Οι γονείς (ή η και ευρύτερη οικογένεια) συμμετέχουν ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία. Μαθαίνουν να αξιολογούν το παιδί, να θέτουν και να υλοποιούν εκπαιδευτικούς στόχους  με τη βοήθεια και τα υλικά που θα τους προτείνουν οι θεραπευτές.

Το Portage είναι ένα δομημένο πρόγραμμα  στο οποίο ο θεραπευτής βλέπει τα παιδιά στο σπίτι τους, ωστόσο μπορεί  να προσαρμοστεί και σε θεραπείες εκτός σπιτιού, σε κέντρα όπου υπάρχει διεπιστημονική ομάδα.  Απαραίτητη είναι πάντα η άμεση επαφή των γονιών με τη θεραπευτική διαδικασία και η επικοινωνία με τους θεραπευτές.

Περιλαμβάνει αξιολόγηση και συγκεκριμένη στοχοθεσία σε όλους τους αναπτυξιακούς τομείς:

• τομέας κοινωνικής συμπεριφοράς (κοινωνικοποίηση, οργάνωση, κανόνες, παιχνίδι, οριοθέτηση)
• γνωστικός τομέας ( εκμάθηση εννοιών, ανάπτυξη του νοητικού δυναμικού)
• λεκτικός - επικοινωνιακός τομέας (κατανόηση λόγου, δομή και σωστή χρήση του λόγου, έκφραση, διήγηση, περιγραφή, διάλογος)
• κινητικός τομέας (αδρή και λεπτή κίνηση)
• τομέας αυτοεξυπηρέτησης (ρουτίνες φαγητού, ύπνου, τουαλέτας, ντύσιμο)

Ένα Ειδικό Παιδαγωγικό Πρόγραμμα για παιδιά με αναπτυξιακές δυσκολίες περιλαμβάνει συνήθως διάφορες θεραπευτικές παρεμβάσεις  όπως Λογοθεραπεία, Ειδική Αγωγή/Διαπαιδαγώγηση, Ψυχοπαιδαγωγική Παρέμβαση, Εργοθεραπεία. Μπορεί να εμπλακούν και άλλες ειδικότητες ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας.

Σε κάποια παιδιά μικρής ηλικίας που παρουσιάζουν δυσκολίες στην οριοθέτηση, την οργάνωση και την επικοινωνία,  οι θεραπευτικοί στόχοι και οι παρεμβάσεις των διαφορετικών ειδικοτήτων έχουν πάρα πολλά κοινά. Έτσι κάποιες φορές είναι καλύτερα για τους γονείς μικρών παιδιών να ξεκινήσουν με ένα πρόγραμμα πρώιμης παρέμβασης τύπου Portage, που θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν στην πράξη τον τρόπο που οι ίδιοι θα κατορθώσουν να βοηθήσουν το παιδί τους. Είναι πιθανό να χρειαστεί παραπομπή και σε άλλες ειδικότητες και σε κάθε περίπτωση η συνεργασία των θεραπευτών διαφορετικών ειδικοτήτων μεταξύ τους είναι απαραίτητη. Ένας έμπειρος θεραπευτής μπορεί επίσης να συνδυάσει διάφορες θεραπευτικές προσεγγίσεις, έτσι ώστε να έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τα αποτελεσματικότερα στοιχεία της κάθε προσέγγισης.

Ποια είναι η κατάλληλη στιγμή να συμβουλευτώ κάποιον για θέματα που αφορούν στην ανάπτυξη του παιδιού μου

Εάν ένας γονιός νιώσει πως το παιδί του δεν προχωράει όπως περίμενε, θα πρέπει να το διερευνήσει άμεσα.

Όλο και περισσότεροι γονείς ενημερώνονται από το διαδίκτυο, από βιβλία, από γιατρούς και εκπαιδευτικούς, για τα στάδια της ανάπτυξης των παιδιών και μπαίνουν στη διαδικασία να "βαθμολογούν" το παιδί τους σύμφωνα με αναπτυξιακές κλίμακες.

Αυτό που όμως πολλές φορές δεν λαμβάνουν υπόψη τους, είναι το δικό τους ένστικτο! Το ένστικτο των γονιών σε σχέση με τα παιδιά τους είναι 99% σωστό. 

Οι γονείς πρέπει να μοιραστούν τις ανησυχίες τους και να ρωτήσουν αρχικά τον παιδίατρο. Στη συνέχεια εάν ανησυχούν ακόμα, καλό θα ήταν να επισκεφτούν έναν αναπτυξιολόγο. Εάν νιώσουν πως χρειάζονται κάτι περισσότερο, τότε μπορούν να ρωτήσουν κάποιον παιδονευρόλογο ή παιδοψυχίατρο. Εάν το παιδί πηγαίνει σε βρεφονηπιακό σταθμό, οι γονείς καλό θα είναι να ρωτήσουν και τις δασκάλες, εάν εκείνες βλέπουν κάποιες δυσκολίες.

Η έγκαιρη διάγνωση και πρώιμη παρέμβαση είναι πολύ σημαντικά. Έγκαιρη θεωρείται η διάγνωση που γίνεται μέχρι την ηλικία των τεσσάρων ετών το αργότερο. Εάν υπάρχουν δυσκολίες, είναι σημαντικό να τις αντιμετωπίζουμε άμεσα, ή έστω να ξεκινάμε μια παρέμβαση πολύ πριν πάει το παιδί στο σχολείο. Η προσαρμογή στο σχολικό πλαίσιο είναι έτσι κι αλλιώς δύσκολη, πόσο μάλλον όταν υπάρχουν πρόσθετες δυσκολίες. Είναι πολύ πιο εύκολο να καλύψουμε τυχόν αναπτυξιακά κενά πριν μπούμε στο απαιτητικό περιβάλλον του σχολείου.

Για κάθε ηλικία υπάρχουν αναπτυξιακά ορόσημα τα οποία μας καθοδηγούν για το τι μπορούμε να περιμένουμε από τα παιδιά. Πέρα όμως από τα ορόσημα αυτά υπάρχει και η γενική εικόνα ενός παιδιού που πιθανόν δίνει την αίσθηση πως κάτι συμβαίνει, παρόλο που έχει κατορθώσει αυτά που περιμένουμε για την ηλικία του.

Με την αντίστροφη λογική δεν πανικοβαλλόμαστε εάν ένα παιδί δεν έχει κατακτήσει όλα τα ορόσημα και πάλι πρέπει να το κρίνουμε από τη συνολική του εικόνα. Κάποια παιδιά ίσως είναι πιο ανώριμα από άλλα σε ένα τομέα. Εδώ θα πρέπει πάλι ο γονιός να ακούσει το ένστικτό του!

Είναι χρήσιμο να θυμόμαστε ενδεικτικά κάποια ορόσημα που εάν κάποιο παιδί δεν έχει κατακτήσει, θα πρέπει με ψυχραιμία να παρατηρήσουμε τη συνολική του εικόνα και να απευθυνθούμε σε επαγγελματίες εάν έχουμε αμφιβολίες για την εξέλιξή του.

ñ  Εάν μέχρι 1 έτους

Δεν έχει μπουσουλήσει ή δεν στέκεται

Δεν κάνει ήχους

ñ  Εάν μέχρι 2 ετών

Δεν περπατάει

Δεν δείχνει να κατανοεί τη χρήση καθημερινών αντικειμένων

Δεν μιμείται ήχους ή πράξεις

ñ  Εάν μέχρι 3 ετών

Δεν παίζει με άλλα παιδιά

Δεν μουτζουρώνει

Η ομιλία του δεν είναι κατανοητή από ξένους

Αποφεύγει τη βλεμματική επαφή

ñ  Εάν μέχρι 4 ετών

Δεν απαντάει σε ερωτήσεις

Δεν μπορεί να διηγηθεί μια απλή ιστορία

Δεν έχει αρχίσει να αυτοεξυπηρετείται (ντύνεται, γδύνεται, πλένεται, τρώει, πηγαίνει στην τουαλέτα)

Σε οποιαδήποτε ηλικία ανησυχούμε εάν ένα παιδί δείχνει πως έχει χάσει ικανότητες από αυτές που είχε ήδη κατακτήσει (πχ σταματάει να μιλάει, να χαιρετάει, να επικοινωνεί κλπ)

Εάν μια επίσκεψη στον γιατρό οδηγήσει σε μια διάγνωση και συστηθεί κάποια παρέμβαση, συνεργαζόμαστε με τους θεραπευτές και δουλεύουμε πάνω στους στόχους που έχουμε από κοινού συμφωνήσει.

Προχωράμε μέρα με τη μέρα και δεν σκεφτόμαστε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση σε κάποιους μήνες ή σε κάποια χρόνια.